Gelişim Geriliği

Gelişim Geriliği Nedir ?

Çocukları, yetişkin insanlardan farklı kılan, çocukluk döneminde hızlıca gerçekleşen ayırıcı özellikleri gelişme döneminde olmalarıdır. Gelişim geriliği de normalde gözlenmesi beklenen seviyede gelişim gösteremeyen ve büyümesinde problem bulunan çocukların sorunudur ve özel eğitim almayı gerektiren durumlar ortaya çıkmaktadır.

Gelişim Geriliği

Çocukluk ve ergenlik dönemleri, çocukların hızlıca büyüdükleri ve fiziksel, zihinsel anlamda gelişme gösterdikleri dönemlerdir. Bireyin anne rahmine düşmesinden itibaren gelişme süreci başlamaktadır ve doğumdan sonra hız kazanarak devam etmektedir. Özellikle doğumdan sonraki aylarda bebeklerin merkezi sinir sistemlerindeki gelişme hızı oldukça fazladır. Bu gelişmenin hızını etkileyen faktörlere göre gelişim normal hızında seyredebilir veya biyolojik ya da çevresel faktörlerden kaynaklı olarak çocukların gelişimlerinde yavaşlama ve normale göre gerilik meydana gelebilir. Gelişim geriliği olan çocukların özel eğitim görmesi, normal hayata uyum sağlaması için çalışmalara katılması sağlanmalıdır.

Gelişim Süreci Nasıl İşler?

Çocukluk dönemi tamamlanana kadar geçen süreçte, motor becerilerde gelişim, bilişsel gelişim, dil ve konuşma becerisi gelişimi, sosyal gelişim hızlı şekilde gerçekleşir. Tabi bu süreçlerin hızlı işlemesi, olağan seyrinde devam edebilmesi içinde gerekli etmenlerin sorunsuz olması gereklidir. Çevresel

Çocuklarda Büyüme Gelişme Geriliği - Elab Laboratuvar Hizmetleri

etmenlerden veya biyolojik faktörlerden kaynaklı olarak ortaya çıkan sorunlar da çocuklarda gelişim geriliği başlayacak ve zamanla gelişimde büyük aksaklıklara neden olacaktır. Rehabilitasyon desteği görmeyen çocuklarda, gelişim geriliği fark edilmeyerek gerekli eğitimleri almayan çocuklarda geriliğin önüne geçmek de zorlaşacaktır.

Gelişim Geriliği Nasıl Ortaya Çıkar?

Bir çocuğun motor gelişimlerini tamamlayabilmesi için fiziksel hareketleri gerçekleştirmesi gerekir. Örneğin 2 yaşındaki bir çocuk; yürümeli, koşmaya başlamalı, oyunlar oynamalı, bir şeyleri tutarak parmaklarını ve kol kaslarını çalıştırılmalıdır. Bu aktiviteleri yapmayan fiziki olarak gelişimini destekleyecek, kaslarını çalıştıracak hareketlerde bulunmayan çocukta zamanla motorsal gelişimde gerilik başlayacaktır.

Gelişim geriliğinin herkesçe anlaşılması mümkün değildir, bu noktada ailenin gerilik olduğuna dair bir düşüncesi olduğu anda Rehberlik ve Araştırma Merkezi tarafından yardım istemesi gerekir. Gelişim geriliği olduğuna hemen karar verilmez, çocuğun bulunduğu yaş itibarıyla gerçekleştirmesi gereken gelişimsel özellikler belirlenerek bu özellikler üzerinden çocuğun yeterliliği kontrol edilir.

Denver II Gelişimsel Tarama Testi – İlk Gelişim

Genellikle aileler çocuklarını eve kapatarak, yaşıtlarıyla vakit geçirmesini kısıtlayarak çocuğun sessizleşmesine, dil gelişimini tamamlayamamasına veya gelişimini destekleyecek oyuncaklar almayarak, onunla vakit geçirmeyerek de zihinsel gelişimin yavaşlamasına neden olmaktadır. Her sessiz çocuğun veya çevresindeki olaylara ilgisiz kalan çocuğun gelişim geriliği yaşadığını düşünmek yanlış olsa da ailelerin şüphelendikleri durumlarda Rehberlik ve Araştırma Merkezi yardımına başvurmaları, yetkili kişilerden doğru ve yeterli bilgileri elde etmeleri, çocukların gelişimleri açısından ciddi öneme sahiptir.

Gelişim Geriliği Nedenleri

Doğum öncesi hamilelik sürecinde, doğum anında veyahut da doğum sonrasında gerçekleşecek olan bazı biyolojik sorunlar nedeniyle gelişim geriliği meydana gelmektedir. Çocuklarda gelişim geriliği sadece biyolojik faktörlerden değil aynı zamanda çevresel faktörlerden kaynaklı olarak da ortaya çıkabilmektedir. Her iki durumda da sorunun çözülmesi için özel eğitim alınması gerekebilir, en kısa sürede gelişim geriliğinin fark edilmesi de gelişim geriliğinin önüne geçmek için hızlı hareket edilmesini sağlar.

Gelişim Geriliğine Neden Olan Biyolojik Faktörler

Çocuklarda gelişim geriliği oluşumuna neden olacak olan biyolojik etkenler, çocuğun doğum öncesi veya sonrası bir zamanda yaşayacağı sorunlardır. Çocuğun beynine yeterli oksijenin gitmemesi, doğum anında oksijen kesintisi yaşanması, beynin sulanması, organların yeterli gelişimi sağlayamaması veya organların kaslarının yeterli gelişimi sağlamaması, 0-3 yaş döneminde alınan hasarların biyolojik açıdan sorun teşkil etmesi, çocuklarda biyolojik temelli gelişim geriliği yaşanmasına sebebiyet verir. Bu noktada gelişim geriliği fark edilerek rehabilitasyon çalışmalarına başlanır ve gelişim geriliğini en aza indirgeyecek, en iyi ihtimalle de ortadan kaldırmayı başaracak etkinlikler bulunur ve eğitimlere başlanır.

Gelişim Geriliğine Neden Olan Çevresel Faktörler

Çocuklarda meydana gelecek çevresel faktörlere dayalı gelişim geriliğinde en büyük sorumluluk ebeveynlere düşmektedir. Bebeklik döneminde çocuğun çıkardığı seslere tepki vermeme, çocuğu öpmeme, sarılmama ile başlayan çevresel eksiklikler ilerleyen zamanlarda oyun isteğinin azalmasına, çevreyle daha az iletişim kurulmasına, yaşıtlarla oyun oynamamaya neden olur. Bunun yanı sıra baskıcı veya aşırı koruyucu aile tutumu sergilenmesi de çocuğun içine kapanmasına sebebiyet verir. Bu çocuklarda motor becerileri sergilemede azalmaya giderler, oyun oynayarak zihinsel, motorsal veya dilsel gelişimlerini ayakta tutmazlar.

Çocuğun gelişim ve öğrenme dönemi olan 0-4 yaş aralığında ihtiyaçları yeterli seviyede karşılanmayan veya gelişimsel görevlerinden uzaklaştırılan, gelişimsel aktiviteleri sergilemekte yetersiz kalan çocuklarda gelişim geriliği görülmesi olağan bir durumdur ve son yıllarda ailelerin içe kapalı yaşam sergilemeleriyle bu oranda artış görülmeye de başlanmıştır. Gelişim geriliği olduğu düşünüldüğünde en kısa sürede Rehberlik Araştırma Merkezi yetkili pedagoglarla irtibata geçilmeli, çocuklarda meydana gelen gerçek sorunlar bulunmalı ve gerekli olan eğitimlere, terapilere başlanmalıdır. Çevresel faktörlerden kaynaklı olarak meydana gelen gerilikler biyolojik olanlara göre daha tedavi edilebilir olmaktadır.

Gelişim Geriliği Nasıl Fark Edilir?

Çocuklarda gelişim geriliğini fark etmek için öncelikle gelişim geriliği oluşabilecek alanları bilmek gerekir. Çocukluk döneminde sosyal, dilsel, bilişsel ve motor gelişimler gerçekleşir. Bu dönemlerde gelişim türlerinin birinde veya hepsinde gelişimsel sorunlar ortaya çıkması mümkündür. Gelişim geriliği ailelerce fark edilebilir fakat bu durum her zaman geçerli değildir. Gelişim geriliği olduğunun kesinleşmesi içinse Rehberlik Araştırma Merkezi tarafından gerçekleştirilecek olan görüşmelere gidilmesi, gerekli olan testlerin uygulanması gerekmektedir.

Gelişim geriliğine neden olabilecek iki faktör bulunmaktadır; çevresel ve biyolojik faktörler. Aslında biyolojik faktörlerin neden olduğu gelişim geriliklerinin daha kolay fark edilmesi gerekir, çünkü bir sorun olduğu daha çok bellidir. Çevresel etkenlere bağlı olarak meydana gelen gelişimsel problemlerin fark edilmesi, sorunun kaynağı olan çevrede bulundukça zorlaşmaktadır.

Gelişim Geriliğini Gösteren Davranışlar

Gelişim geriliği bulunan çocukların yaşıtlarıyla aynı kapasitede olmaması, yaşıtlarıyla iletişim sorunları yaşamasına neden olmaktadır. Belki de bir çocuktaki en büyük farkındalık bu olabilir. Bir çocuğun arkadaşlarıyla oynaması, onlarla konuşmaya çalışması, beraber koşması, oyunlarda sinirlenmesi veya mutlu olması gerekir. Bu da çocuğun iletişim kurduğunu gösterirken gelişim geriliği problemi çeken bir çocuk yaşıtlarıyla bu tarz basit etkileşimlere bile girmeyecektir. Etkileşimden ve iletişimden uzak duran çocuğun rehabilitasyon desteğine ihtiyacı olabilir.

Çocukların yaşıtlarıyla girdiği etkileşim aslında her yönden gelişim geriliği olup olmadığını fark etmek için ideal gözlem anlarıdır. Motor gelişiminde gerilik oluşan çocuk yürümez, koşmaz, eşyaları tutmaz veya zıplayarak hareket etmez. Bunu oyun oynarken fark edebiliriz. Veya konuşmak yerine saldırmayı, sinirlenmeyi, ağlamayı veya bağırmayı tercih eden çocukta da dil ve konuşma gelişiminde gerilik olduğu varsayımı kurulabilir. Oynanan oyunlara adaptasyon sağlayabilmesi, mantıklı hareketler sergilemesi de zihinsel gelişiminin göstergesi olacaktır.

Gelişim Geriliğini Fark Edince Yapılacaklar

Aileler çocuklarında gelişim geriliği olduğunu düşündüklerinde mutlaka Rehberlik Araştırma Merkezi desteğine başvurmalıdır. Normal şartlarda 0-3 yaş arasında bulunan çocukların 6 ayda bir pedagog kontrolüne gitmesi gerekse de bunu uygulamayan aileler çoğunluktadır.

Rehberlik merkezindeki pedagoglar tarafından çocukla kurulan iletişim ve yapılan testler sonucunda gelişim geriliği tanısı koyulması üzerine geriliğin boyutuna göre özel eğitim verilebilir veya geriliğin az olduğu noktalarda gelişimi hızlandıracak eğitim seansları düzenlenebilmektedir. Gelişim geriliğinin önüne geçmek veya geriliği en aza indirgemek için çocuk, ebeveyn ve pedagog eş zamanlı olarak hareket etmelidir.

Gelişim Geriliği Düzelir Mi?

Gelişim geriliği doğum öncesinde, sırasında ya da sonrasında biyolojik  veya dışsal nedenlerden dolayı çocukların yaşıtlarına göre gelişimlerinin geriden gelmesi durumudur. Bu rahatsızlık, doktor kontrolleri sırasında ortaya çıktığı gibi ailelerin gözlemleri sonucunda da tespit edilmektedir. Eğer aileler çocuklarında gelişim geriliği olduğunu fark ederlerse pedagoglardan yardım almalıdır. Çünkü çocuklarda görülen gelişim geriliğinin türlerine bağlı olarak belirli rehabilitasyon süreçlerinden sonra düzelmesi mümkündür.

Gelişim Geriliği Ve Tedavisi

Bir çocukta gelişim geriliğinden şüpheleniliyorsa buna uygun testlerle süreç değerlendirilecektir. Gelişim geriliği ile ilgili her yaşa uygun testler bulunmaktadır. Eğer çocuğa yapılan testler sonucunda çocukta gelişim geriliği tespit edilirse destek tedavilerle çocuğun yaşıtlarıyla aynı seviyeye gelmesi için çalışılacaktır. Rehberlik araştırma merkezi bu tedavi sürecinde oldukça önemlidir. Fakat biyolojik sebeplerden kaynaklı gelişim geriliği ile çevresel faktörlerden kaynaklı gelişim geriliğinin tedavi süreçleri birbirinden farklıdır. Biyolojik sebeplere dayalı gelişim geriliğinin maalesef çoğu zaman bir tedavisi yoktur. Bu şekilde bir gelişim geriliği yaşayan çocukların, yoğun özel eğitim süreçleriyle sosyal hayata adapte olması iyileştirilmeye çalışılır. Çevresel faktörlerden kaynaklı gelişim geriliğin de ise çocuğun durumu erken dönemde teşhis edildiğinde uygun tedavi yöntemleri ile çocuğun akranlarıyla aynı seviyeye gelmesi sağlanmaktadır.

Çocukta Görülen Gelişim Geriliğinin Sosyal Hayata Etkisi

Bir çocukta ihmalden ya da biyolojik nedenlerden dolayı gelişim geriliği varsa yaşıtlarından geride kaldığı gibi ayrıca çocuk sosyal hayata da uyum sağlamada problemler yaşamaktadır. Gelişim geriliği görülen çocuk, arkadaşlarıyla iletişim kuramama, okula adaptasyon süreci, yaşına göre kişisel ihtiyaçlarını karşılayamama gibi durumlar yaşayabilir. Bu nedenle çocuğun akranlarıyla aynı seviyeye gelmesi ve sosyal hayata uyum sağlaması için belirli tedavi süreçlerinden geçmesi gerekmektedir. Burada önemli olan bir diğer husus da erken teşhis dönemidir. Eğer sürece erken müdahale edilmemiş ise tedavi süreci zorlaşacak hatta sonuç  alınamayacaktır. Bu nedenle çocuğunuzda gelişim geriliğinden şüpheleniyorsanız hemen bir uzmana başvurmalısınız. Genelde ilaç tedavisi olmadan sosyal eğitim süreçleri ile çocuğun beceri ve gelişim eksiklikleri giderilerek hayata adapte süreçleri iyileştirilmektedir. Çocuğunuzda gelişim geriliğinden şüpheleniyorsanız geç olmadan rehberlik araştırma merkezi olarak hizmet veren kuruluşlardan birinden destek almalısınız.

Gebelikte Gelişim Geriliği

Gebelikte gelişim geriliği sıklıkla karşılaşılan ve bebek içi çeşitli sağlıksal sorunlara yol açabilecek bir durumdur. Gebelik sırasında bebekte gelişim geriliği olup olmadığına kesin bir cevap verebilmek için, annenin son adet tarihini net bir şekilde biliyor olması gerekmektedir. Çünkü bebeğin kaç haftalık olduğunu doğru olarak bilmek, gelişim geriliği olup olduğunun anlaşılmasına yardımcı olmaktadır. Gelişim geriliği sorunu anne karnındaki bebeklerde ve çocuklarda sıklıkla görülen bir durum olması nedeni ile ülkemizde bu konuda oldukça fazla özel eğitim kurumu ve rehberlik araştırma merkezi  bulunmaktadır.

Gebelik sırasında anne karnındaki bebek normal büyüme hızından daha az büyüyorsa, bebeğin baş ve karın çevresi, boy uzunluğu normal standartların altında kalıyorsa gelişim geriliği sorunlarından şüphe edilmektedir. Bu sürece doğru karar verebilmek için haftalık sonuçlara göre değerlendirme yapılmamalıdır. Anne adaylarının beslenme düzenleri, uyku değişiklikleri ve yorgunluk durumu bebeğin bir kaç hafta geri kalmasına ya da bir kaç hafta ileri gitmesine neden olabilmektedir. Bu nedenle bebeği takip eden doktor tarafından kesin bir bilgi paylaşılmadığı durumlarda, gelişim geriliğinden söz edilmemelidir. Gebelikte oluşan gelişim geriliğinin sebepleri hakkında net bir bilgi paylaşımı bulunmamaktadır. Bebeğin anne karnında normal standartlara göre küçük kalmasının en temel nedenleri yapısal ve genetik faktörler ya da bebeğin plasentadan tam beslenmiyor olmasıdır. Aile bireylerinin minyon bir yapıya sahip olması, bebeğinde normal standartların altında kalmasına neden olabilmektedir. Bu durumlarda bebeklerde her hangi bir sorun olup olmadığı doğumdan sonra anlaşılmaktadır. Gelişim geriliği biyolojik ve genetik nedenlere dayanmadığı sürece, özel eğitim programları ve yüz yüze eğitim ile tedavi edilebilmektedir.

Bebeklerde Gelişim Geriliği Türleri

Gebelikte görülen gelişim gerilikleri kendi arasında iki türe ayrılmaktadır.

Bebeklerde Simetrik Gelişim Geriliği

 Ultrason incelemeleri sırasında bebeğin karın, baş ve bacak ölçümleri olması gereken haftalardan geri kaldığında simetrik gelişim geriliğinden söz edilebilmektedir. Bu tür gelişim geriliğine rastlanma oranı oldukça düşük olmakla birlikte ölçümlerdeki gerilikler ilk haftalarda daha sık görülmektedir. Bu gelişim geriliği türünün görülme nedenleri arasında anne adayının sigara kullanması, gebelikte geçirilen enfeksiyonlar, annenin beslenme düzensizlikleri ve kromozom anomalileri gösterilmektedir. Gelişim geriliği şüphesi ile doğum yapan anne adayı, doğumdan sonrada bu tarz sorunlar ile karşı karşıya kalıyorsa mutlaka bir uzmana başvurmalı ve erken dönemde özel eğitim desteği alarak gelişim geriliği sorunlarından hızlıca kurtulmalıdır.

Bebeklerde Asimetrik Gelişim Geriliği

 Bu gelişim geriliği türüne sıkla rastlanmaktadır fakat simetrik gelişim geriliğine göre daha geç gelişim göstermektedir. Bebeğin karın çevresinin ölçümleri, baş ve bacak çevresine göre daha küçük kalması asimetrik gelişim geriliği olarak tanımlanmaktadır. Şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve anneden bebeğe giden kanın azalması asimetrik gelişim geriliği oluşmasının nedenleri arasında yer almaktadır. Bu tür gelişim gerilikleri söz konusu olduğunda, daha net bir bilgi sahibi olmak için bebeğin doğumdan sonrada dikkatli bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. Erken teşhis ve rehabilitasyon merkezlerindeki uzmanlar tarafından alınacak destekler ile gelişim gerilikleri tedavi edilebilmektedir.

Bebeklerde Gelişim Geriliği Nasıl Anlaşılır?

Bebeklerde gelişim geriliğianlaması oldukça güç bir durumdur. Ebeveynlerin veya çocuğun bakımını üstlenen kişilerin neredeyse çocuğun her hareketi incelemesi gereklidir ki bu durumda da normal yaşantısı sürdüren bir çocuğun bile sanki bir sorunu varmış gibi sanılmasına neden olmaktadır. Gelişim geriliğinin anlaşılması ve gelişim geriliği tanısı koyulması Rehberlik Araştırma Merkezi tarafından gerçekleştirilir.

Gelişim Geriliği Belirtileri Nelerdir?

Dikkatli olan ve çocuklarının gelişimleriyle yakından ilgilenen ailelerin var olan sorunları fark etmesi daha kolay olacaktır. Aynı yaşta bulunan çocuklara göre gelişimsel dönemlerini geç yaşayan bir çocuğunuz varsa veya yaşının gerektirdiği becerileri çocuğun gösteremediği düşünülüyorsa mutlaka Rehberlik Araştırma Merkezlerine başvurulmalıdır.

Bir çocuğun ne zaman konuşacağı, yürüyeceği, tuvalet eğitimini tamamlayacağı, koşup zıplayacağı, tek başına yemek yiyebileceği veya basit sorulara cevap verebilecek kadar zihnini kullanabileceği gelişimsel açıdan bellidir. Toplumsal olarak geliştirilen yanlış değer yargılarına bakmadan, sadece gelişimsel özellikleri düşünerek çocuk izlenmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır. Pedagog kontrolüne düzenli olarak gitmek sorunun önüne geçmekte önemli bir adım olacaktır.

2 yaşına geldiği halde yürümeyen, basit sesler dışında kelimeler dile getiremeyen, 3 yaşına geldiği halde yeterli motor becerilere sahip olmayan, zihinsel olarak belirli fonksiyonları gösteremeyen çocuk gelişim geriliği yaşadığını hissettirmektedir. Önemli olan bu noktada çocukları gözlemlerken zamanla düzelir algısına kapılmadan çocuğu görmezden gelmemektir. Gerekli noktalarda özel eğitim desteği alınarak çocuğun gelişime yardımcı olunmalıdır.

Gelişim Geriliğini Fark Etmek

0-3 yaş dönemi içinde fark edilmeyen ve çocukta gelişimin gerilemesine hatta durma noktasına geldiği durumlarla son yıllarda sıklıkla karşılaşılmaktadır. Gelişim geriliğinin bu kadar artmasındaki nedenlerden biri de şüphesiz sosyal yaşantının değişmiş olmasıdır. Rehabilitasyon merkezlerine başvuran aileler genellikle, şehir yaşamına sahip, çocukların evden dışarı çıkma imkanı bulunmayan, oyun arkadaşları yerine tüm günü ebeveynleriyle veya bakıcılarıyla geçiren çocuklara sahiptir. Çocuğun bulunduğu ortam, gelişimsel özelliklere adapte olmasını veya gelişimsel gereklilikleri yerine getirecek davranışlar sergilemesinin önüne geçmektedir.

Ebeveynler genel olarak çocukların sessiz olmasını, ev içinde çok fazla hareket etmesini istemedikleri için gelişim geriliğini fark etmekte zorlanmaktalar. Sessiz sakin, içine kapanık, olaylarla ilgilenmeyen, oyuncaklarla dağıtarak oynamayan, evin içinde koşup zıplamayan çocuklar ailelerin ideal çocuk tipi olsa da aslında bir çocuğun bu şekilde hareket etmesi sorunların bulunduğunun baş göstergesidir ve mutlaka Rehberlik Araştırma Merkezi pedagoglarıyla iletişime geçmeyi gerektirmektedir.

Gelişim geriliğini kısa sürede anlamak çocukların davranışlarını iyi gözlemlemekten geçmektedir. Öncelikle çocuğun hangi gelişimsel özellikleri sergilemesi gerektiği bilinmeli daha sonra da çocukta gözlem yapılarak yaşına uygun davranışlar sergileyip sergilemediğine bakılmalıdır. Erken teşhis koyulan çocuklarda hızlıca gelişimi destekleyecek, yaşından beklenecek seviyeye gelmesini sağlayacak eğitimlere başlanılır. Özel eğitim gerektiren çocukların belirlenmesi pedagogların işidir ve gerekli görüldüğü noktalarda hangi eğitimin uygulanacağına karar veren pedagoglar, çocuklardaki gelişim geriliğini önlemek veya en aza indirgemek için gerekli olan tüm çalışmaları ebeveynler ve çocukların katkılarıyla gerçekleştirmektedir.

Çocuklarda Gelişim Geriliği

Çocuklarda gelişim geriliği, bir çocuğun yaşıtlarına ve cinsiyetine göre normal şekilde büyüme gösterememesine verilen isimdir. Her ülkenin büyüme normalleri bulunmaktadır ve bu normaller büyüme eğrileri kullanılarak gösterilmektedir. Bu büyüme eğrisi üzerinde yeteri kadar kilo alamayan, boyu yeteri kadar uzamayan ve bu nedenle normal standardın altında kalmış çocuklar için gelişim geriliğinden söz edilebilmektedir.

Çocuklarda gelişim süreçleri cinsiyet farklılığı, yaş grubu ve genetik faktörler doğrultusunda farklılık gösterebilmektedir. Ayrıca çocukların her yaşta aynı hızda büyüyemeyeceği ve çevresel faktörlerin de gelişim üzerinde etkisi bulunduğu unutulmamalıdır. Bu faktörler göz önüne alındığında, kişiler gerekli incelemeler yapılmadan ve rehberlik araştırma merkezi uzmanlarının görüşünü almadan çocuklarında gelişim geriliği olduğu kanısına varmamalıdır.

Çocuklarda Gelişim Geriliği Belirtileri

Her çocuk, kendi yaşıtları ile birebir davranmak ya da aynı gelişimi göstermek zorunda değildir. Her çocuk birbirinden farklı ve kendine özgüdür fakat belirli yaş ya da aylık dönemlerinde yapması gereken bir takım beceriler bulunmaktadır. Çocuk eğer bu sıralamada geride kalıyorsa, o zaman gelişim geriliğinden söz edilebilmektedir. Gelişim geriliği zihinsel, sosyal, dil, fiziksel, duygusal ve sosyal gelişim olmak üzere çeşitli alanlara ayrılmaktadır.

Bir çocukta gelişim geriliğinin en önemli belirtisi konuşma süresinin gecikmesidir. Bir çocuk kendine özgü bir dil belirleyip, kendini bu şekilde ifade ediyorsa ve yaşıtlarına göre daha az cümle kuruyorsa mutlaka dikkate alınmalı ve bir uzmana başvurulmalıdır. Bir bebeğin tutma, koşma ve yürüme gibi motor becerilerinin gelişmemesi ise fiziksel gelişim geriliği belirtisi olabilmektedir.

 Gelişim geriliği konusunda ihmal edilen ve ebeveynler tarafından anlaşılmayan konuların başında duygusal ve sosyal alanlar gelmektedir. Çocukların arkadaşlarına saldırması, yaşıtlarından kendini koruyamaması ve arkadaşları ile iletişiminin nasıl olacağını bilmemesi sosyal gelişim geriliğine örnek verilebilmektedir. Fakat bu eksiklik, çocukların arkadaşları ile rahat bir oyun ortamında bulunması, pedagog ya da rehabilitasyon merkezi uzmanlarından destek alması ile kolaylıkla geliştirilebilmektedir.

Çocukların gerektirdiği gibi neden sonuç ilişkisi kuramaması, kavramları geliştirememesi, problem çözme yeteneğinin gelişmemesi gibi sorunlarda zihinsel alanda gelişim geriliği yaşadığının habercisi olabilmektedir. Böyle durumlarda vakit kaybetmeden bir uzmandan destek alınmalıdır. Çocuklara erken teşhis konulması ve özel eğitim verilmesi sayesinde gelişim gerilikleri tedavi edilebilmektedir.

Gelişim Geriliği Belirtileri ve Nedenleri

Çocuklarda görülen gelişim geriliği, doktor kontrollerinde ortaya çıktığı gibi ailelerin çocuklarını takip etmeleri sonucunda da ortaya çıkabilir. Çocukta görülen bu rahatsızlık çevresel ya da biyolojik faktörler sebebi ile olmaktadır. Eğer gelişim geriliğinin sebebi, biyolojik sebepler ise tedavi süreçleri zorlu geçecektir. Hatta kesin çözümler olmayacaktır. Fakat erken teşhisle ve etkin bir rehabilitasyon süreciyle çocuğun gelişim süreci iyileştirilebilir. Gelişim geriliği çevresel faktörler kaynaklı ise çocuğa uygulanacak uygun tedavi yöntemleriyle çocuk, akranlarıyla aynı gelişim seviyesine gelebilir.

Çocukta Görülen Gelişim Geriliği

 Çocuklarda fiziksel ve zihinsel olarak görülen gelişim geriliği, çocukta biyolojik bir rahatsızlığı yoksa çevresel faktörlerden kaynaklanmaktadır. En bilinen çevresel faktörler, çocuğun büyüme döneminde yaşına uygun oyunları oynamaması,  az ve yetersiz beslenmesi, düzensiz uyuması gibi anne-baba ilgisizliğinden kaynaklanan sebeplerdir. Bahsettiğimiz tüm ilgisizlikler, çocuğun büyüme hormonlarını etkileyecek ve çocukta büyüme geriliği görülecektir.  Gelişim geriliği görülen çocukların yaşıtlarıyla aynı seviyeye gelmesi ve sosyal hayata adapte olması için uzman kontrolünde özel eğitim süreçlerinden geçmesi gerekmektedir. Bu yüzden çocukta görülen gelişim geriliğinin iyileşmesi için velilerin geç kalmadan bir uzmandan yardım alması gerekmektedir.

Çocukta Görülen Gelişim Geriliği Belirtileri

Çocuklarda gelişim geriliği  farklı şekillerde görülebilmektedir.  Ancak sıklıkla rastlanılan gelişim geriliği türleri vardır. Bunlar;

  • Çocuğun akranlarına göre boy ve kilosunun geride kalması.
  • Çocukta yaşına göre  konuşma gecikmesi görülmesi.
  • Çocukta yaşına göre yürüme, koşma gibi becerilerin gelişmemesi.
  • Çocuğun sosyal hayata adapte problemi yaşaması.
  • Kendini bedenen ve zihinsel olarak ifade edemediği için hırçın ve saldırgan davranışlar sergilemesi.

Gelişim geriliğinin belirtileri yukarıda bahsettiğimiz gibi olsa da genelde aileler çocuklarında bir rahatsızlık olduğunu fark etmezler. Fark etseler bile doğru bilinen yanlışlara göre hareket ederek zamanla bu durumun geçeceğini düşünürler. Bu yüzden doktor kontrolleri dışında aileler bu duruma müdahale etmeyi düşünmezler. O yüzden pedagoglar, çocukların büyüme evrelerinde düzenli kontrollerin ne kadar önemli olduğundan bahsederler. Eğer bir çocukta gelişim geriliğine rastlanırsa  rehberlik araştırma merkezi olarak hizmet veren kurumlardan destek alabilirsiniz.  Çocuk, gelişim geriliğinin türüne bağlı olarak tedavi ve eğitim süreçlerinden geçerek iyileşme sürecine girecektir.

Gelişim Geriliği Tedavisi

Yetişkinler ile çocukları birbirinden ayıran en temel özellik, çocukların düzenli bir büyüme ve gelişme göstermesidir. Gelişim geriliği, çocukların kendi yaş grubundaki çocuklardan geri kalması olarak tanımlanabilmektedir. Gelişim geriliğini biyolojik nedenlerden dolayı meydana geleceği gibi çevresel etmenlerden dolayıda ortaya çıkabilmektedir. Gelişim geriliği ülkemizde sıklıkla rastlanan bir durum olduğu için bu konuda uzmanlaşmış birçok kişi ve destek alabileceğiniz rehberlik araştırma merkezi seçenekleri oldukça fazladır. Gelişim geriliği problemleri yaşayan çocuklara tedavi programları ve uygulanması gereken eğitim, uzmanlar tarafından gerekli incelemeler yapılarak oluşturulmaktadır. Özel eğitim veren kişiler ve pedagoglar geliştirilmiş olan programları denetleyerek, destek alması gereken çocuğa bu şekilde uygulamaktadır. Gelişim geriliği, gerekli eğitim ve aile desteği ile aşılmayacak bir sorun olarak görülmemelidir. Bütünlüğü sağlanmış bir eğitim ve çocuğun çevresini kapsayacak şekilde hazırlanan programlar sayesinde gelişim süreci desteklenmektedir. Gelişim geriliğinde özel eğitimin önemi yadsınamaz bir durumdur, fakat bu sürecin tedavisinde aileye düşen sorumlulukta oldukça fazladır. Gerekli iş birlikleri sağlanarak desteklenen çocuklarda, hızlı bir ilerleme ve gelişme görülmektedir.

Çocuklarda Gelişim Geriliği Nedir ?

Çocuklarda gelişim geriliği gerek ihmalkarlık gerekse ailelerin çocuklarına bu durumu konduramaması nedeniyle fark edilmesi güçleşen bir rahatsızlıktır. Çocuklarda gelişim geriliği doğumsal, çevresel ve biyolojik faktörler nedeni ile meydana gelebilmektedir. Çocuklarda gelişim geriliğinin görülmesinin nedeni doğumsal ya da biyolojik faktörlere dayanıyorsa, yüz yüze tedavi ile kesin bir sonuç almak beklenen bir durum değildir. Fakat rehabilitasyon merkezleri tarafından hazırlanan uygun eğitim programları ve erken tanı ile gelişim geriliği etkileri en aza indirilebilir ve gelişim süreci düzenlenebilir. Gelişim geriliğine sebep olan etmen çevresel faktörlere dayandığında ise yüz yüze uygulanacak tedavi yöntemleri ve eğitim programları sayesinde tedavi daha kolay bir şekilde yapılabilmektedir. Çevresel faktörlerden meydana gelen gelişim geriliklerinin en temel nedeni anne babanın ilgisiz ve dikkatsiz olması gibi sorunlardan kaynaklanmaktadır. Yanlış ilişkiler, ilgisizlik, çocuk ve aile arasındaki duygusal paylaşımların azlığı çocukların beceri gelişimlerini ve sosyal gelişimlerini tamamlayamamasına neden olmaktadır. Erken teşhis ve doğru eğitim programları sayesinde, biyolojik sebeplerden oluşmayan gelişim geriliklerin de hızlı ve kesin sonuçlar alınabilmektedir.

Gelişim Geriliği Tanısı Konulduktan Sonraki Süreç Nasıl İlerlemelidir ?

Gelişim geriliği tespit edilen her çocuk için özel olarak hazırlanan eğitim programları bulunmaktadır. Hazırlanacak programlar için özel eğitim veren kurumlardan destek alınmalıdır. Erken tanı ve yoğun eğitim programları eşliğinde gelişim geriliği yaşayan çocuğun hızlı  bir şekilde iyileşmesi beklenmelidir. Bu süreçte en büyük sorumluluk aileye düşmektedir. Çocukların ihtiyaç duyduğu ve gelişimini olumlu etkileyen tek şey ilgili bir anne babadır. Bu eğitim süreci içinde anne baba çocuklarına destek olmak adına,  uygun bir ev ortamı hazırlamalı ve evlerini çocuklarının ihtiyaçları doğrultusunda düzenlemelidir. Ayrıca çocukların yaşıtları ile oyun oynayabileceği alanlarda bulunması bu sürecin, daha verimli bir şekilde tamamlanmasını sağlayacaktır.